16 Şubat 2024 Cuma

Mısır gibi kocaman bir ülkeyi yöneten muhteşem insan – Sultan Baybars - Moldir Baymakhanbetova

 


Mısır gibi kocaman bir ülkeyi yöneten muhteşem insan – Sultan Baybars

Moldir Baymakhanbetova
Pazar 24 Aralık 2023

Soyadı ile Kıpçak olarak tanınan Sultan Baybars, Mısır'a eşi benzeri görülmemiş bir refah getiren Memlük devletinin dördüncü padişahıdır ve Mısır devletinin kurucusu kabul edilir.

Sadece Kazakların değil, tüm Türk halklarının gururu haline gelen büyük atamız El Melik el-Zahir Rukn el-Din Baybars El-Bunduqdari, cesareti, zekası ve askeri gücüyle Memlükler arasında öne çıktı.

Baybars kölelikten çıkıp Mısır Sultanı oldu ve neredeyse üç yüzyıl boyunca Mısır'ı ve Levant'ı yöneten Memluk hanedanını kurdu.

Altın Orda ile siyasi bağlar kurdu ve intikam dolu haçlı seferlerini püskürttü. Ayrıca Baybars, İslam'ın kalesi olan Arap dünyasını Moğollara karşı koruyarak Mısır ve dünya tarihine silinmez bir iz bıraktı.

Arkeolojik ve bilimsel araştırmalar, yaygın kabul gören rivayetlere göre 1223 yılında Volga ve Ural nehirleri arasındaki Deşt-Kıpçak topraklarında doğan Baybars'ın, Kazak halkının dünya medeniyetinin gelişmesine yaptığı katkının canlı bir kanıtı olduğunu şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya koymaktadır. .

Baybar'ın saltanatı, cami ve tersanelerin yanı sıra çeşitli sanayi ve zanaatların kuruluşuna da tanık oldu. Onun yönetimi altında bilim ve sanat gelişti ve demir disipline sahip güçlü bir ordu yaratıldı. Baybar'ın döneminde tarım ve ticarette de bir rönesans yaşandı.

Cesur bir komutan olmasının yanı sıra becerikli bir politikacı olmasıyla da tanınıyordu. Sadece Mısırlıların değil, tüm Müslüman halkların gururu oldu.

Yedinci yüzyılda İslam'ın doğuşundan Memlükler dönemine kadar sadece bir düzine cami inşa edildi. İki buçuk asır hüküm süren Memlükler ise 136 cami ve medrese kurdu.

Baybars eğitime ve bilime çok önem veriyor ve onlara destek olmayı görev sayıyordu.

12. yüzyılın ikinci yarısında Kıpçak yazı dili Mısır'da saray dili haline geldi ve 1343'te "Terjiman" sözlüğü ortaya çıktı.

Klasik “Gülistan”ın yanı sıra diğer dini, tıbbi, askeri ve hukuki eserler de dahil olmak üzere dönemin edebiyatı Memlük-Kıpçak diline çevrildi.

Bu eğilim 14. ve 15. yüzyıllarda da devam ederek "Ad-Durra al-mudia fi-l-luyat at-Turkiya", "Al-Manhal es-safi" ve "Municat ul-guzat" gibi risalelerin Türkçeye tercüme edilmesiyle devam etti. .

Rusya Bilimler Akademisi'nin "Dünya Dilleri" başlığı altında yayınladığı Türk kitaplarındaki verilere göre, Kur'an-ı Kerim defalarca Türkçeye çevrildi. Ancak bu tercümelere ilk kez ışık tutan bilim adamı, 1910 yılında Kazan'da yayınlanan “Tauarih Hamsa” adlı eseriyle Kazak tarihçisi Kurbangali olmuştur.

Arap dünyasında Arapça-Kıpçak ve Arapça-Türkçe sözlüklerin yayımlanması bu dönemlerde çok hızlı yayıldı. Kıpçak-Kazak bozkırlarından pek çok insan, Arap ortamında geleneklerini ve kültürlerini korumaya meraklıydı.

Baybar'ın hükümdarlığı sırasında Mısır, sulama sistemlerinin onarılıp yenilenmesiyle ve tarımın sağlam bir şekilde gelişmesiyle gelişti. İskenderiye, Damietta ve Kahire gibi daha da iyileştirip geliştirdiği canlı şehir merkezleri, ticaretin genişlemesi için en uygun koşulları yarattı.

Baybars aynı zamanda halkı da önemsedi ve yargı sisteminde reform yaptı. Ayrıca 1265 yılında Kahire'de dört klasik İslam fıkhı mezhebine (Şafii, Hanbeli, Maliki ve Hanefi) mensup dört bağımsız kadı atadı. Bir yıl sonra bu sistemi Şam ve diğer yerleşim yerlerinde uyguladı.

Okullardaki bu çeşitlilik, ülke içindeki farklı milletlerden temsilcilerin yaşam, gelenek, dil ve din özelliklerini barındırıyordu.

Yaklaşık 10 yüzyıl sonra Mısır'ın yargı sistemi hâlâ dört klasik okulu bünyesinde barındırıyor.

Üstelik bu denli seçkin bir padişah olması, Baybars'ın köylü kılığına girerek gece gündüz yurtta dolaşıp bizzat halkın işleriyle ilgilenmesine engel olmuyordu.

Ayrıca zayıfları istismar eden para torbalarını acımasızca cezalandırdığı ve adaletin yerini bulması ile de tanınıyordu. Bu nedenle Baybars aziz sayılmış, "savaşın galibi", "dinin güzeli" gibi unvanlar almıştır. Binbir Gece Masalları'nda insanların en sevdiği kahramanları bile geride bıraktı.

Geleneğe göre Emir'in zenginliğinin kendisine, ülkenin zenginliğinin ise halka ait olması ilkesini ortaya koyan Baybars'tır.

Kazak halkının büyük oğlu Baybars, Mısır'ın yanı sıra Suriye'nin bir kısmını, Filistin'i, Ürdün'ü, Lübnan'ı ve Türkiye'yi kapsayan bir krallığın hükümdarıydı.

Kahire'yi İslam dünyasının büyük şehri ve merkezi yapmıştı. Al-Zahir Baybars Camii, mimarisiyle hala dikkat çekicidir. Onun dönemi iki tarihçi tarafından ayrıntılı olarak kaydedilmiştir: El-Makrizi ve İbn Haldun. Ansiklopedik eserlerde onun hayatı, askeri seferleri, devletin ve milletin birliğini güçlendirmeye yönelik icraatları ile ilgili ilginç olaylar yer almaktadır. Bu eserler aynı zamanda diplomatik ilişkilerine dair anlatımları ve ülkenin coğrafyasına dair zengin bilgileri de içeriyordu. 

Baybar'ın bilime ve bilimsel düşünceye verdiği tam destek sayesinde, onun hükümdarlığı sırasında aralarında İbn Tangirberdi, İbn İyas, İbn Aybek ve Beybarys Al Dauadar'ın da bulunduğu birçok tanınmış bilim adamı ortaya çıktı.

Memluk mimarisinin gelişimi, tarihçilerin Memluk dönemini İslam mimarisinin Altın Çağı olarak adlandırmasına da yol açtı. Arap ve Fars tekniklerini birleştirerek geleneksel çizim okulları da geliştirildi. Bu tür bir kaynaşma, 1234 yılında Mısır'da basılan Hariri'nin Makamları'na ithaf edilen kitabın sayfalarını süsleyen resimlerde açıkça görülmektedir. Şu anda Viyana kütüphanesinde muhafaza edilen kitaptaki resimler, dış görünüşünü, geleneklerini göstermektedir. Kıpçak Memlüklerinin giyim, giyim ve eğlenceleri.

Tarihçi Al-Aini şunları söyledi: “Muzaffer kral koyu gri, mavi gözlü. Sesi dünyeviydi. Onda büyüklük duygusunu ve kaçınılmaz saygıyı uyandıran bir ihtişam vardı. Uzun boyluydu. O, saltanat davasına büyük önem veren, İslam'ın ve Müslümanların zaferi için çabalayan, cesur, yiğit, cesur, enerjik, derin, kararlı bir kahramandı." 

* Yazar, Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Akademik Kütüphanesi Çalışanıdır










zaman: Hiç yorum yok:
Etiketler: , , , ,

14 Şubat 2024 Çarşamba

Osmanlılardan bir asır sonra — (II) Haşimiler Tarek Osman

 




Osmanlılardan bir asır sonra — (I) Doldurulması gereken bir boşluk

Tarık Osman
Salı 6 Şubat 2024

Tarek Osman, Osmanlı İmparatorluğu'nun yüz yıl önce çöküşünün, bugün de bölgeyi belirlemeye devam eden Levant, Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası'nda yeni siyasi fikirlerin ortaya çıkmasına yol açtığını yazıyor

.

Osmanlı İmparatorluğu'nun neredeyse tam bir yüzyıl önce çöküşü, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası'nı büyük dönüşümlere açtı ve bu dönüşümlerin sonuçlarının birçoğu bugün bölgede yankılanmaya devam ediyor.

Mısır, Hidiv İsmail'in saltanatının başladığı 1860'lardan bu yana fiilen Osmanlılardan bağımsızdı ve 1918'de Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşü sırasında, Britanya'nın 1882'de ülkeyi işgal etmesinden sonra, Mısır bir İngiliz himayesi altındaydı.

İngiltere, Mısır'ı o dönemde Hindistan veya birkaç Afrika ülkesi gibi bir koloniye dönüştürmek istemiyordu. O dönemde Britanya İmparatorluğu'nun pek çok yöneticisi için Mısır, Süveyş Kanalı'nın varlığı ve aynı zamanda coğrafyası ve demografik dağılımının imparatorluğun askerlerinin dinlenmesine olanak sağlaması nedeniyle Britanya'dan Doğu Asya'ya giden yol üzerindeki en değerli noktaydı. ve Hindistan yolunda orada iyileşeceğim.

Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşü ve Mısır'ın hâlâ sözde hükümdarlığı altında olmasıyla birlikte, ülkenin İngiltere'den resmen bağımsızlığı arzusu ortaya çıktı. İngilizler pek istekli değildi ama direnişleri katı olmaktan uzaktı ve Mısır 1922'de sözde bağımsızlığını kazandı. Ülkenin ilk gerçek anayasası hazırlandı ve siyasi partiler ortaya çıkmaya başladı.

Bu, Mısır'ın II. Dünya Savaşı'nın başlangıcına kadar süren kısa ama gerçek liberal çağının başlangıcıydı. Bu liberal çağ, yalnızca yirmi yıla yayılmasına rağmen, Mısırlıların bilincinde derin bir iz bıraktı. Bu, modern Mısır deneyiminde ülkenin ekonomik yeniliği, kentsel kozmopolitliği, sosyal canlılığı, gerçek laikliği, dünyaya kültürel açıklığı ve ciddi siyasi özgürlüğü deneyimlediği tek dönemdir.

Osmanlıların düşüşü Levant'ta daha derin bir iz bıraktı. Osmanlı yönetimi Mısır'da 1860'lardan itibaren zayıflamış olsa da, Birinci Dünya Savaşı sırasında Fransızların bölgeye doğru ilerlemesine kadar Levant'ta güçlü kalmayı sürdürdü. O zamana kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun Levant'taki varlığı sadece siyasette değil, aynı zamanda da hissediliyordu. 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında Levant'ı İstanbul'a ve imparatorluğun doğu bölgelerine bağlayan yakın ekonomik ve sosyal bağlarda.

Osmanlı'nın Levant'tan geri çekilmesi de tamamen barışçıl olan Mısır'dakinden çok daha endişe vericiydi. Osmanlı İmparatorluğu, bölgedeki imparatorluk topraklarını korumak için Levant'ta Avrupalı ​​sömürgeci güçlere ve ayrıca Araplara, özellikle de Haşimilere karşı en şiddetli savaşlarından bazılarını verdi. Levant'taki savaşlar, Osmanlı'nın Türkiye'nin ötesine uzanan bir Osmanlı devleti fikrini kurtarmaya yönelik son ve en önemli girişimleri arasındaydı.

Ancak Osmanlılar başarısız oldu ve Levant'taki yönetimlerinin düşmesiyle birlikte çeşitli siyasi projeler kendilerini ifade edecek entelektüel ve coğrafi alanlar buldu. Bu projelerden bazıları dini kurumlardan, en önemlisi de Maronit Kilisesi'nin ileri gelenlerinin buluşu olan, bugün Lübnan olarak bildiğimiz Büyük Lübnan devleti kavramından kaynaklandı. Büyük Suriye'nin Levant'ın Türkiye ile olan sınırlarından güneyde, Mısır'ın Sina sınırına kadar uzanması gibi diğer siyasi projeler, Antoun Saadeh gibi laik milliyetçilerin fikirlerinden ortaya çıktı.

Ancak Levant'ta Osmanlıların yerini alacak en iddialı proje Haşimilerin projesiydi. Yüzyıllar boyunca günümüz Suudi Arabistan'ında Hicaz'ı yöneten Haşimiler, 1920'li yıllarda Suudi Kralı Abdülaziz El Suud'un genişleyen güçleri tarafından Arap Yarımadası'ndan kovuldu. Başarılı bir şekilde Levant'ta kendilerini sağlamlaştırdılar ve Suriye, Ürdün ve Irak'ta krallıklar ilan ettiler.

Bunlardan ikisini nispeten kısa bir süre içinde kaybetmelerine rağmen Ürdün'de Haşimilerle bölge aşiretleri arasında derin bir bağa ve Haşimilerin kökenine dayanan bir meşruiyete dayanan başarılı bir siyasi proje kurmayı başardılar. Hazreti Muhammed.

Maruni Kilisesi'nin Lübnan anlayışından, Haşimilerin Levant'taki krallıklarına kadar tüm bu siyasi projeler, ancak Osmanlı İmparatorluğu'nun ortadan kalkmasıyla oluşan alanda ortaya çıkabilirdi.

Osmanlılar hiçbir zaman Arap Yarımadası'nın kalbini doğrudan yönetmediler, ancak yine de onların düşüşü Arabistan'ı büyük değişimlere açtı. Osmanlıların Yarımada'nın doğu ve batı uçlarından çekilmesinden sonraki on yıl içinde Kral Abdul-Aziz Al Suud, egemenliğini önemli ölçüde Necd'in ötesine genişletti ve ele geçirdiği toprakları bugün Suudi Arabistan olarak bildiğimiz yeni bir krallıkta birleştirdi.

Siyaset bir yana, Osmanlıların düşüşü Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki nüfusun büyük kesimleri için de travmatikti. Osmanlıcılık bu geniş coğrafyada pek çok kişinin benimsediği bir kimlikti. Bazıları için bu büyük ölçüde dinseldi ve Türkiye'nin 19. yüzyılda gerçekleştirdiği büyük modernleşmeye rağmen Osmanlı Sultanı Halife (Peygamber Muhammed'in siyasi halefi) olarak kaldı ve imparatorluk esasen Halifeydi.

Osmanlıcılık, on milyonlarca Sünni Müslüman için, hatta 20. yüzyılın başlarında oldukça Batılılaşmış olanlar için de, kalpleri ve zihinleri 14 asırlık İslam tarihinin mirasına yöneltti. Bu dini görüşe göre, Osmanlıcılık aynı zamanda imparatorluğun merkez bölgelerindeki Müslüman çoğunluklu toplumların kimliği ile Orta Doğu'ya, Kuzey Afrika'ya ve Arap Yarımadası'na gelen Batılı güçlerin yabancı değer sistemi arasında belirgin bir farklılaştırıcıydı. ve 19. yüzyılın sonları.

Bu kimliğin elbette siyasi bir tarafı da vardı. Mısır'da, o dönemde iktidarda olan Muhammed Ali Hanedanlığı, 20. yüzyılın başında ülkede etkin güç olan Britanya'nın entrikaları yoluyla tahtı elinde tutmayı kabul eden bir grup ile aradaki bağı korumakta ısrar eden bir grup arasında bölünmüştü. Osmanlı gücünün İstanbul'daki merkezi olan Babıali'ye bağlılık.

Benzer bir bölünme Arap Yarımadası'nda da yaşandı; aşiret liderleri yalnızca Osmanlıları ve İngilizleri birbirine düşürmekle kalmadı, aynı zamanda bazen Osmanlılara razı olarak, bazen de Osmanlı adına isyan ederek farklı meşruiyet biçimleri aradılar. Arap bağımsızlığı.

Osmanlıcılık kültürel bir referans çerçevesiydi. İmparatorluğun Orta Doğu ve Arap vilayetlerindeki Müslümanlar kadar gayrimüslimler de bunda kendi topraklarını kapsayan ve Batı'dan farklılığını gösteren kapsayıcı bir şemsiye görüyorlardı. Bu görüş, Türkiye, Levant ve Doğu Akdeniz halklarını büyük ölçüde aynı kefeye koyan, tarih, etnik köken, etnik köken farklılıklarına neredeyse hiç dikkat edilmeyen, 18. ve 19. yüzyıllardan kalma Doğu hakkındaki en yaygın Batı edebiyatında yansımasını buldu. dil, hatta din.

İlginçtir ki, dönemin pek çok Batılı seyyahına göre Osmanlı yönetimindeki Rumlar, imparatorluğun başka bir yerindeki Levanten dostları kadar doğuluydu. Bu Osmanlı kültürel kimliği, özellikle büyük Türk topluluklarının bulunduğu vilayetlerin elitleri arasında güçlüydü. Mısır'da yaşayan ve "şairlerin prensi" olarak anılan Ahmed Shawki, Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşünü yalnızca İslam Halifeliği'nin çöküşünü değil, aynı zamanda "Doğu Krallığı"nın da ortadan kayboluşunu gördü.

Bu makale dizisi, bir asır önce Osmanlı'nın çöküşünün, Levant, Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası'nda Osmanlıcılığın yerini almaya çalışan farklı fikirlerin ortaya çıkmasına nasıl yol açtığının izini sürecek. Bunların birçoğu Osmanlıcılığın özünden alıntıdır. Bazıları çoktan solup gitti. Ancak bazıları Orta Doğu jeopolitiğinin potasında kalıyor.  

 

Yazar, İslamcılık: Siyasi İslam Tarihi (2017) ve Mısır Eşiğinde (2010) kitaplarının yazarıdır.

https://english.ahram.org.eg/News/517251.aspx

/////////////////////////////////////////////

Osmanlılardan bir asır sonra — (II) Haşimiler

Tarek Osman
Salı 13 Şubat 2024
https://english.ahram.org.eg/NewsContent/50/1204/517681/AlAhram-Weekly/Opinion/A-century-after-the-Ottomans-%E2%80%94-II-The-Hashemites.aspx

Tarek Osman, Haşimi yönetiminin Osmanlı'nın çöküşünden bu yana geçen yüzyılda Levant'taki en kalıcı siyasi yapılar arasında yer aldığını yazıyor..

Bu serinin ilk makalesinde vurgulandığı gibi, Sultan (daha sonra Kral) Abdülaziz El Suud'un ordusu, 1920'lerde Arap Yarımadası'nın merkezindeki Necd'den Haşimilerin asırlık vatanı Hicaz'a doğru ilerledi ve bölgeyi işgal etti. onları Yarımada'dan uzaklaştırdılar.  

Birinci Dünya Savaşı sırasında bir pan-Arap krallığı kurma umuduyla Osmanlılara karşı İngilizlerle işbirliği yapan Haşimilerin lideri Şerif Hüseyin, sürgüne giderken Mısır monarşisi üyelerinin yaşadığı Mısır'daki İsmailiye'de durdu. onuruna bir ziyafet. Yemeğe katılanlardan bazılarının daha sonra yorumladığı gibi, Şerif (Peygamber Muhammed'in soyundan gelen bir unvan) melankolik bir ruh halindeydi ve hiçbir zaman gerçekleşmeyen krallığı yansıtıyordu.

Ancak tarih Şerif'i haklı çıkardı. Oğullarından ikisi Levant'taki krallıkları yönetmeye geldi. Faysal, Fransız ordusu yeni oluşan monarşiyi emekleme aşamasında bastırana kadar Suriye Kralı ilan edildi. Ancak birçok İngiliz askeri istihbarat görevlisi Faysal'a büyük saygı duydu ve o, Irak'ta bir Haşimi Krallığı kurmaya devam etti. Ağabeyi Abdullah, Birinci Dünya Savaşı'nın hemen sonrasında kurulan bir ülke olan Ürdün'ün Kralı oldu.

Faysal'ın torunu Kral II. Faysal, daha sonra Irak'taki Haşimi Krallığı'nı sona erdiren darbede vahşice öldürülmesine rağmen, Ürdün Krallığı dayandı ve Levant'ta sağlam bir yer edinmeyi başardı.

Levant'taki Haşimi yönetimi üç farklı özelliği olan benzersiz bir siyasi projeydi.

Birincisi, Haşimiler, Peygamber Muhammed'in soyundan geldikleri göz önüne alındığında, yönetimlerini İslami meşruiyete dayandırdılar. Haşimi gücünün her zaman dini bir rengi olmuştur ve İslam hukuku her zaman kanunların ve krallığın merkezinde olmuştur. Ürdün'ün resmi adı Ürdün Haşimi Krallığı'dır ve yönetici aile kökenini Peygamber Muhammed'in de soyundan geldiği kabileye kadar izlemektedir.

Ancak Haşimi yönetimi de tasarım gereği kapsayıcıydı. Haşimiler, Levant'ın Arap Yarımadası'ndan, hatta geleneksel olarak Arabistan'ın kültürel açıdan en açık bölgesi olan Hicaz'dan bile çok farklı olduğunu anlamıştı. Tarihi boyunca Levant, kültürlerin, geleneklerin ve dinlerin potası olmuştur. Başarılı bir Levanten toplumu kültürel olarak kapsayıcı olmalı ve sosyal olarak farklı insanlara, fikirlere ve yaşam tarzlarına açık olmalıdır.

Sonuç olarak, Haşimi Irak'ı ve Ürdün oryantasyon açısından Arap'tı ancak Ermenileri, Kafkasyalıları ve Arap olmayan Levantenleri fazlasıyla kapsıyordu. Haşimi Krallıkları, dini meşruiyetleri ve ortamlarının yanı sıra, yalnızca zenginleşmekle kalmayıp aynı zamanda Haşimi yönetimi altında toplumun üst kademeleriyle gerçek anlamda bütünleşmiş olan gayrimüslimleri de memnuniyetle karşıladı.

Bu kapsayıcılık, Haşimilerin siyasi girişimciler olarak geldikleri ve zamanla Osmanlı sonrası yapısının bir parçası haline geldikleri Levant'ın ruhunu içselleştirmesini yansıtıyordu.

Haşimi yönetimi aynı zamanda siyasi projelerinin ikinci temel özelliği olan İslam'ın ılımlı ve açık biçimine de dayanıyordu. “İslamcılık” kitabımda da belirttiğim gibi bu terim, Siyasal İslamcı gruplardan veya militan İslamcı milislerden çok daha fazlasını kapsamaktadır. İslamcılık özünde siyasi meşruiyeti, mevzuatı ve İslam'ın anlaşılması ve yorumlanması üzerine toplumsal bir referans çerçevesini temel alır. Devletin toplumla ilişkilerinde din anlayışlarının uygulanmasıdır. Haşimi meşruiyeti tanım gereği İslamidir ve Haşimi gücü İslam medeniyetinin Arap cephesinde yerleşiktir.

Osmanlı'nın yıkılmasından bu yana Haşimiler, sadece kendi krallıklarındaki gayrimüslimlere değil, aynı zamanda gayrimüslim dünya görüşlerine de açık ve kabul eden İslamcılık biçimini sürdürmeyi başardılar. Haşimilerin Levant'ın ruhunu yönetim sistemlerine içselleştirmedeki başarısı buna yardımcı olmuş ve 1920'lerde Osmanlı Halifeliği'nin ortadan kalkmasının ardından Haşimileri İslam medeniyetinin en parlak yüzlerinden biri olarak konumlandırmıştır.

Bu başarı, Levant'taki Haşimi yönetiminin üçüncü özelliğini ortaya çıkardı: bölgenin jeopolitiğinde benzersiz bir yer. Geçtiğimiz yüzyıl boyunca Haşimiler kendilerini Batı dünyası ile bölgesel güçler arasında bir köprü olarak konumlandırmaya çalıştılar. Britanya, Levant'ta Haşimi Krallıklarının kurulmasını sağlayan küresel güçtü ve Britanya İmparatorluğu'nun üzerinde güneş battıktan sonra ABD, Ürdün'deki Haşimi Krallığının stratejik destekçisi haline geldi.

Buna rağmen Haşimi Ürdün, Orta Doğu jeopolitiğinde Batı etkisine karşı çıkan ateşli Arap milliyetçileri de dahil olmak üzere çoğu Arap rejimiyle çalışma ilişkilerini sürdürmeyi başardı. Aslında Haşimiler, iç yönetim modellerinin ve dış İslam medeniyeti yönlerinin başarısına dayanan bir tür kültürel aracılık konusunda uzmanlaştılar.

Ancak Haşimi projesinin bu özellikleri son zamanlarda ciddi zorluklarla karşı karşıya kalıyor. Birincisi, Haşimilerin projelerini sağlamlaştırdığı coğrafi ve kültürel ortam olan Levant, artık tüm bölgeyi ciddi bir alevlenmenin eşiğinde tutan ciddi jeopolitik sorunlara giderek daha fazla batmış durumda. Böyle bir ortamda Haşimilerin açıklık ve istikrara dayalı sosyo-politik projesi sık sık sorunlarla karşı karşıya kalıyor.

Bölgesel sorunlar demografik kaygılar yaratıyor. Haşimi Ürdün, ülkede iş kuracaklarını ve burayı bölgesel bir merkez olarak kullanacaklarını umarak onlarca yıldır tıptan mühendisliğe ve ekonomiye kadar çeşitli alanlarda bölgedeki en parlak beyinlerden bazılarını kendine çekmeye çalışıyor. Ancak Levant jeopolitik çatışmalara saplanmaya devam ederken, en iyi ve en parlak kesimlerin birçoğu bölgeyi tamamen terk etmeyi tercih ediyor; ya Batı'daki Arap göçünün Londra ve Paris gibi klasik varış noktalarına, ya da gittikçe artan bir şekilde Batı'nın gösterişli şehirlerine. Dubai ve Abu Dabi gibi Körfez.

Suudi Arabistan, Arap dünyasının son yüzyılda tanık olduğu en hızlı dönüşümlerden birini yaşıyorken, birçoğu muhtemelen bu dönüşümün doğurduğu geniş fırsatlardan da etkilenecek.

Körfez'in başarısı aynı zamanda Ürdün'ün modern toplumda İslam'ın en görünür yönlerinden biri olarak dünyadaki konumuna da ince bir meydan okuma teşkil ediyor. Arap Yarımadası devletleri, özellikle de Suudi Arabistan, İslam yorumlarını her zaman sosyal ve kültürel manzaralarının merkezine yerleştirmişlerdir. Bu devletler Orta Doğu'nun en önde gelen sosyoekonomik modelleri haline geldikçe, İslam'ın toplumlarındaki mevcut şekli de küresel çapta en fazla ilgiyi çeken devlet haline gelebilir. Zamanla Arap Yarımadası'ndaki İslam, dinin dünyada birçok kişinin en çok başvurduğu yönü olarak ortaya çıkabilir.

Bu serideki bir sonraki makale, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda oluşturulan Lübnan devletinin arkasındaki projeye, Osmanlı'nın çöküşünden sonra Doğu Akdeniz'de ortaya çıkan tartışmasız en endişe verici sosyo-politik projeye bakacaktır.

 

Yazar, İslamcılık: Siyasi İslam Tarihi (2017) ve Mısır Eşiğinde (2010) kitaplarının yazarıdır.

..........................





.


Av. Mustafa Taşbaşı

eodrotSpns 39 5a2k4ifu8g40Ofcaagtfh271hcu71a8uu7ta04643ih9hc 
............ RİDÂNİ̇YE MEYDAN MUHÂREBESİ ........
(MISIR’IN OSMANLI TOPRAKLARINA KATILIMIYLA HİLAFETİN OSMANLIYA GEÇTİĞİ BÜYÜK SAVAŞ)
.... (22 Ocak 1517) ....

Tarihte bugün; Yavuz Sultan Selim Han komutasındaki Osmanlı Ordusunun, Mısır’da hüküm süren Memlüklüler Devleti ile Kâhire yakınlarında yaptıkları Ridaniye Meydan Muharebesinin yıldönümüdür.

Osmanlı ordusu, Mercidabık zaferinden sonra, Ridaniye’de de kazandığı bu zaferle Memlüklüleri tekrar yenip Mısır’ın fethini de tamamlamıştır.

Bu zaferden sonra Yavuz Sultan Selim Hân, Mısır’ı aldığı gibi halîfe sıfatını da aldı ve bundan sonra 407 yıl boyunca tâki 3 Mart 1924 tarihine kadar halifelik yani islam dünyasının liderliği Osmanlı hanedanında kaldı.

Yavuz Sultan Selim Han 1514’de İran seferine çıktığında, İran Safevi Devleti ile Mısır Memlüklü Devleti Osmanlı'ya karşı ittifak yapmıştı. Bu da Anadolu için büyük bir tehlikenin işaretiydi.

Bunun üzerine Yavuz Sultan Selim Han, 1516 yılında Mısır üzerine sefere çıktı. 1516 yılında yapılan Mercidabık Savaşı ile Memluk ordusu bozguna uğratıldı ve Mercidabık zaferi ile Osmanlı Devleti, Suriye ve Filistin'i ele geçirdi. Memlük Sultanı Kansu Gavri de savaşta hayatını kaybetti.

Sultan Kansu Gavri'nin yerine geçen sultan Tumanbay, Osmanlıları Mısır'dan atmak istiyordu. Bunun üzerine büyük bir cihangir olan Yavuz Sultan Selim Han tekrar Mısır seferine devam etme kararını aldı.

Ridaniye Meydan Muharebesi akşama doğru Osmanlı ordusunun zaferiyle sonuçlandı ve 25.000 kayıp veren Memlûk ordusunun geride kalanları, Kahire istikametine doğru çekildi. Sultan Tumanbay da, Kurtbay ve bir avuç adamıyla, selâmeti kaçmakta buldu. Sadrazam Hadım Sinan Paşa maalesef şehit oldu. Ridaniye Savaşı sonunda Memlük Devleti yıkıldı ve Mısır Osmanlı hakimiyeti altına girdi.

Vezir Yunus Paşa, Memlûklara karşı zaferin kazanıldığını ve Tomanbay’ın kaçtığını, Yavuz Sultan Selim Hana bildirdiğinde; “...Lala Lala! Mısır’ı aldık ama Sinan’ı kaybettik. Sinan’ı, Mısır’a değişmezdim. Sinan’sız Mısır’da ne güzellik olur ?...” sözleriyle Sinan Paşanın, yanındaki kıymetini belirtti. Ertesi gün Vezîriâzam Sinan Paşa ve diğer şehitler defnedildi. 24 Ocak 1517 tarihinde Kahire’ye girilip, Mısır’ın fethi tamamlanmış oldu.

Ridaniye Muharebesi ve Mısır’ın fethinde, Osmanlılar, 1517 yılında ilk defa yivli top kullandılar.

Mısır’ın fethinin sonuçları hakkında şunları söyleyebiliriz.

.... : Memlük Devleti yıkıldı.

.... : Suriye, Filistin ve Mısır Osmanlı topraklarına katıldı.

.... : Doğu Akdeniz Osmanlı hakimiyetine girdi.

.... : Kutsal Topraklar (Mekke ve Medine) Osmanlı hakimiyetine girdi.

.... : Kutsal emanetler ve Mekke ile Medine'nin anahtarları Yavuz Sultan Selim Han’a gönderildi.

.... : Halifelik Makamı yani Müslümanların liderliği Osmanlılara geçti.

.... : Memlük hazinesi, İstanbul'a getirildi.

.... : Kıbrıs adasını ellerinde bulunduran Venedikliler, eskiden Memlüklülere ödedikleri vergiyi bu sefer Osmanlı'ya ödemeye başladılar.

.... : Baharat yolu Osmanlıların eline geçti.
Bu durum Osmanlılar için büyük bir ekonomik kazançtır.

Ancak Portekizliler Ümit Burnu'ndan Hindistan'a ulaştığı için Osmanlılar buradan arzu edilen kazancı sağlayamadılar.

Velhasıl; Ridaniye Zaferi ile Mısır fethedilmiş dolayisiyla Kutsal Topraklar Mekke ve Medine Osmanlı Devletine tabi olmuş, hilafetin de Osmanlı Türklerine geçişi ile Devlet i Aliye i Osmaniye İslam dünyasının lideri haline gelmiş ve 4 asrı aşkın bu liderlik de en güzel bir şekilde devam etmiştir.

Bu vesileyle Yavuz Sultan Selim Hanı ve bütün ecdadımızı saygıyla, sevgiyle ve rahmetle anıyoruz. Mekanları Firdevs’i Âla olsun inşaallah
.
.
Bir sonraki makalemizde görüşmek üzere ALLAH (C.C.)’a emanet olunuz! 
Daha Azını Gör
Tüm ifadeler:
183
21
24
Beğen
Yorum Yap
Paylaş
En alakalı


Yorumlar

Orhan Başçavuşoğulları
Amin Allah rahmet eylesin mekanı cennet olsun şehitlerimizin sizdende rabbim razı olsun hocam
  • Beğen
  • Yanıtla
Levent Gursoy
Tarihimizi bilmek güzel ama biz cin sedini yaptirırkende türktük avrupada kavimler göcünü yaptırırkende romayı tarihten silerkende memlukleri tarihten silip halifeligi ele alırkende islamiyeten öncede sonrada türktük ne zaman türklügümüzü unutuk osmanlının sonu ne zaman hatırladık kurtuluş savaşı ne zaman unutuk kapatıldı ucak fabrikazı kücük abd olduk ne zaman hatırladık osmanlınin cihana hükmetiginde bile zapt edemedigi kıbrısda türk devleti kurduk ne türk olmak ne müslümanlıgımıza ne varlıgımiza ters insan kendi bilmese neslini dinini bilerek anca ırak suriye filistin olur
  • Beğen
  • Yanıtla
  • Düzenlendi
Alper Mustafa Güneş
Osmanlidada araplasma politikasi
  • Beğen
  • Yanıtla
6 yanıtın tümünü gör
Alper Mustafa Güneş
Osmanlida türk beylerine cok zulum etmis kimse osmanliyi sirin baba gostermesin
  • Beğen
  • Yanıtla
Alper Mustafa Güneş
Mustafa Taşbaşı ben müslüman türk olarak okuduklarimi soyluyorum
  • Beğen
  • Yanıtla
Alper Mustafa Güneş
Mustafa Taşbaşı Turkmen obalarinda azmi zulum olmus
  • Beğen
  • Yanıtla
Halim Aydoğdu
Osmanlı dediğin türkün Anadolu'daki izidir.. Nasıl olmuşta kendi kendine zulum yapmış..
Bu çerçeveden bakarsanız, şah İsmail, timurlenk vs az mı zulüm yaptı.. Alperenmustafa Güneş
  • Beğen
  • Yanıtla
Mehmet Şahbaz
Alperenmustafa Güneş Osmanlı dik duruş sergilemeseydi .. Birlik ve bütünlük sağlayabilirmiydi. Her bir beylik Osmanlıya baş kaldirmış. .. Osmanlı'da gerekeni yapmış. ..Hizaya getirmiş
  • Beğen
  • Yanıtla
Alper Mustafa Güneş
Sinan Doğan sen lan o mankurt
  • Beğen
  • Yanıtla
Alper Mustafa Güneş
Ben neyin daha iyi oldunu bilmiyormuyum teybo
  • Beğen
  • Yanıtla
Alper Mustafa Güneş
Ulkemize onmilyon suriyeli alan zihniyet bugun birmilyon bile türk Turkmen almadi dingil
  • Beğen
  • Yanıtla
Öz Öztürk Fıstıkçılık
Allahım bizi ırkçı zihniyeti taşıyanlardan koru amin
  • Beğen
  • Yanıtla
Oğuzhan Yavuz
Alperenmustafa Güneş birader yanlış konusuyorsun Türkmen almadı değil onlar eşini çocuğunu bırakıp geri döndü bizim töremizde savaştan kacılmaz onlarda gereğini yapmak için kaldılar
  • Beğen
  • Yanıtla
Kadir Ufuk Çınar
Birileride osmanlıyık dedilerde Süleyman Şah türbesini yerinde koruyamadılar bu işleri oyuncak ı sandılar ne
  • Beğen
  • Yanıtla
Halim Aydoğdu
Kadir Ufuk Çınar maşallah ne kadar zekisin





zaman: Hiç yorum yok:
Etiketler: , , , , , ,
Kaydol: Yorumlar (Atom)

BU da BAŞBAKAN.... ve yorumlar

 https://www.facebook.com/necati.cavdar/posts/113784615410249 BU da BAŞBAKAN.. Mehmed Zahid Çalışkan S n s r d o o t p e 8 i   7 h 6 2 1 2 k...